Prof. Dr. Ceyhun Elgin’den seçim sonrasına ilişkin değerlendirme: ‘Uçuruma yuvarlanırız’

Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ceyhun Elgin, şu anda resmen adı konulmuş bütünlükçü bir ekonomi politikasının bulunmadığını vurgulayarak “Bugün politikanın büyük sorumluluğu Bakan Mehmet Şimşek üzerinde görünüyor. Kendisinin ne kadar yetki sahibi olduğunu da seçimden sonra görevde kalıp kalmayacağını da bilmiyoruz” diye konuştu. 

Seçimden sonra sadece sanayici, işveren için değil, çalışanlar için de esnaf için de zor günler yaşanacağına dikkat çeken Prof. Dr. Ceyhun Elgin ile ekonomideki son gelişmeleri konuştuk. 

Seçime giderken piyasalar, döviz hareketlendi, bu alandaki hareketlenme seçim sonrasında nereye varır, var mı bir öngörünüz? 

Finansal piyasalarla ilgili öngörüde bulunmak zor. Normal ekonomiler için de zor. Çok sert virajlı bir yolda sadece arkanızı görerek, önünü görmeden araba kullanmaya benzer. Yol biraz sola gidiyorsa direksiyonu sola kıracaksınız demektir. Dönme noktalarını bulmak önemli, yanılırsanız uçuruma yuvarlanırsınız. Normal ülkeler için öngörü yapmanın ne kadar zor olduğunu gösteren bir benzetme bu. Türkiye için öngörüde bulunmak çok daha zor. Çünkü Türkiye’de bir de politik belirsizlik var. TL-dolar kuru hakkında tahminde bulunmak kolay değil. TL’deki düşüş devam edecek gibi görünüyor. Seçime kadar biraz daha suni yöntemlerle, arka kapı yöntemlerle döviz satarak dövizin tutulmaya çalışıldığını göreceğiz. Çünkü Türkiye’de halk doların seviyesini bir nevi ekonomik başarının göstergesi olarak algılanıyor. İktidar da bunun farkında ki seçimlerden önce doları tutmaya çalışıyorlar. Seçimlerden sonra bunun sürdürülebilir tarafı yok. Türkiye ile ABD, Avrupa bölgesi arasındaki enflasyon farkına baktığımız zaman şu anda TL reel olarak değerli. TL’nin değer kaybetmesine izin verilecek. Bu da ancak seçimden sonra olur. Seçimden sonra TL’nin değer kaybetmesi daha hız kazanacak. 

ORTADA PROGRAM YOK

Şu anda hükümetin ekonomide uyguladığı bir politika var mı, atılan adımları nasıl görüyorsunuz? 

Resmen adı konmuş bütünlükçü bir politika yok. Ortada şeffaf bir politika dizaynı da görmüyoruz. Şu anda politikanın büyük sorumluluğu Mehmet Şimşek üzerinde görünüyor. Kendisinin ne kadar yetki sahibi olduğunu da seçimden sonra görevde kalıp kalmaycağını, Merkez Bankası başkan ve bürokratlarının da görevde kalıp kalmayacağını bilmiyoruz. Bu anlamda belirsizlikler var. Ortada uygulanacak uzun vadeli bir program var mı uygulanacak mı bunlar hiç açıklanmadı. Herkesin eleştirdiği yeni ekonomi modeli vardı. Seçim döneminde de zaten patladı. Orada bile en azından içeriği boş, saçma sapan da olsa açıklanan bir model vardı. Şu anda hiçbir şey yok. İnanılmaz bir belirsizlik ortamındayız.

ZOR GÜNLER GELİYOR

Özellikle seçim sonrasında sıkı maliye politikalarının da etkisiyle vatandaşı daha zor günler beklediğine dair yorumlar var. Siz ne öngörüyorsunuz?

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de “Zor günler kapıda” diyor. Gerçekten de öyle. Sadece sanayici, işveren için değil, ücretliler için çalışanlar için de zor günler olacak. Enflasyonu dizginlemenin iki yolu var. Biri sıkı para politikası ve sıkı maliye politikası. Bizde sıkı para politikası istenildiği gibi yapılamıyor çünkü bir şekilde politika yapıcı (cumhurbaşkanı) buna izin vermiyor. Merkez Bankası’nın bağımsız karar almasına müsaade etmiyor. Cumhurbaşkanının baskısından dolayı Merkez Bankası başta olmak üzere ekonomi kurmayları yeterince sıkı maliye politikası uygulayamıyor. Faizleri özgürce yükseltemiyor. Arka kapıdan çeşitli düzenlemelerle yükseltmeden yükseltmiş yaparak sıkı olmadan sıkı para politikası uygulanıyormuş gibi yapmaya çalışıyorlar. Böyle olunca adımların enflasyon üzerinde etkisi de yeterli olmuyor. Normalinde yatırım ortamı daha düzgün hale getirilirse kurumların bağımsızlığı ve hukukun üstünlüğü sağlansa sıkı maliye politikasına da ihtiyaç yok. Ama para politikasında ve diğer konularda yeterince adım atılmayınca iş mecburen maliye politikasına kalıyor.

Krizden çıkış için acil atılması gereken adımlar ne olmalı?

Kurumların başına liyakat sahibi, işi bilen insanların gelmesi gerekiyor. Türkiye’nin ciddi yetişmiş gücü var. Maalesef birçok kurumun başında bu işi hakkıyla yapacak insan yok. İlk adım liyakatta atılmalı. Siyasi hak ve özgürlükler, hukukla ilgili adımlar şart.

Yılsonu büyüme, işsizlik, enflasyon, kur, cari açık ile ilgili öngörüleriniz neler, bu alanlarda ne tür riskler var?

Öngürü yapmak hiç kolay değil. Mevcut politikalarda değişim olmadığı varsayımından hareketle söylüyorum; yüzde 3-3.5’lik büyüme beklentisi var mesela. Yüzde 45-50 arası enflasyon bekliyorum. 2025’te de enflasyonun yüzde 35’ten düşük olması mümkün görünmüyor. İşsizlikte çift haneli rakamlar devam edecek.

SONU FELAKET OLDU

Sizce Türkiye ekonomisinin en can yakıcı sorunları nelerdir?

En büyük sorun ciddi bir belirsizliğin olması. Siyaset ekonomiye çok fazla müdahale ediyor. Bu müdahaleyi de çok belirsiz şekilde yapıyor. Tam ne istediği anlaşılmıyor. 2021 yılından itibaren içi boş olsa da uygulanan bir ekonomi politikası vardı. Türkiye’yi cari fazla veren bir ülke haline getireceğiz. Türkiye’yi faiz cenderesinden kurtaracağız. Yüksek faiz düşük kur politikasına devam edemeyiz. Sonu felaket olsa da bir ekonomi programı vardı. Gerçi olmadı patladı. Bu politikalardan 180 derece geriye dönüş oldu mu bilmiyoruz, politika yapıcı tarafından bir şey açıklanmadı. Biz bunun hatalı olduğunu gördük bundan sonra şu programa geçiyoruz denmedi. Seçimler oldu, geçen haziranda ekonomi yönetimi değişti. Faiz artışları geldi. Eski modeli tamamen çöpe mi attık? Faiz cenderesinden artık kurtulmak istemiyor muyuz ya da cari fazla veren bir ülke olmak istemiyor muyuz… Bunların hiçbir açıklaması yapılmadı. İnanılmaz bir belirsizlik ortamındayız. Yarın ne olacağı belli değil. Yarın ekonomi politikasına ne olacağını bilmiyoruz. Yeniden Türkiye ekonomi politikasına geçeceğiz derlerse şaşırmam. Türkiye’de son yıllarda siyaset çok fazla zikzaklar çiziyor yine çizebilir. Her şey olabilir.

2000’li yıllarda enflasyonun düştüğü süreçte kurumlar kalitesiyle, kurumsallığıyla öne çıkıyordu. TCMB daha bağımsızdı. Türkiye’ye beşeri ve fiziki sermaye akışı da vardı. Şu anda onların hiçbiri kalmadı. Türkiye hukukun üstünlüğünün, hak ve özgürlüklerin geride kaldığı bir ülke oldu. Türkiye, Ar-Ge yapacak insanların dönmek için cazip olduğu ülke konumundan çıktı. Aynı şekilde sermaye için de cazip ülke konumundan çıktı. Sermaye diktatörlüklere de gider ama hukukun üstünlüğüne bakar. Yatırımcı için ekonomik özgürlükler önemli, o da maalesef yok Türkiye’de. Bu belirsizlik ortamı siyasi açıdan sıkıcı ortam en önemli engeller aslında.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
mrbahis
pendik escort
tuzla escort
esenyurt escort
aresbet
şutbet
kalebet
supertotobet
betpas
restbet
onwin
lordbahis
ligobet
kolaybet
betpark
betmatik
oslobet
milosbet
masterbetting
matadorbet
maksibet
oslobet
xslot
tarafbet
betgaranti Giriş
Pendik escort
veslot
betturkey
betovis
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
mostbet
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
limanbet
markajbet
matadorbet
meritking
matbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
betturkey
dumanbet
elexbet
elitbahis
betebet
betexper
betine
betist
bet
betkolik
betkom
betlike
betmatik
betonred
bahisal
bahiscom
xuhbebie
betturkey